stikstof

 

De stikstofcrisis ontstond toen op 29 mei 2019 de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee uitspraken deed over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Het PAS mocht volgens deze uitspraak niet gebruikt worden voor het verlenen van vergunningen die extra neerslag van stikstofverbindingen in de Natura 2000-gebieden veroorzaakten. De Raad stelde vast dat in de vergunningprocedure een ecologische toets ontbrak, die nodig zou zijn om het effect van de beloofde maatregelen, ter compensatie van de stikstofuitstoot, te bevestigen. Een direct gevolg was dat bouwvergunningen niet langer verleend konden worden op basis van het PAS.

De milieuachtergrond van de crisis is de stikstofproblematiek, die in de hele wereld speelt, maar in sterke mate ook in Nederland. In Nederland wordt de bodem belast door een zeer hoge toediening van stikstofverbindingen, met name NH3 in de vorm van dierlijke mest. Daarnaast worden stikstofoxiden (NOx) uitgestoten door verbrandingsmotoren, zoals in motorvoertuigen en in de industrie. Menselijke activiteiten waarbij stikstofverbindingen in grote hoeveelheden vrijkomen, leiden tot problemen met de ecosystemen op land, in water en in de zee. De crisis ontstond in 2019, maar was zeker niet nieuw. In 1991 werden al de eerste Europese normen vastgesteld. *)

In de Policy brief van 13 december 2019 "Stikstof in Perspectief" pleitte het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) er voor om, met behulp van de instelling van een 'wetenschappelijke autoriteit', de effecten van stikstof bij beleid, vergunningverlening of rechtsspraak beter te kunnen beoordelen.   

Om de situatie op de lange termijn (tot 2030) op te lossen werd een commissie ingesteld onder leiding van Johan Remkes: Deze commissie bracht op 8 juni 2020 haar eindrapport uit, "Niet alles kan overal". Hierin adviseerde zij de landelijke uitstoot van NH3 en NOx met 50% te reduceren ten opzichte van 2019. De NH3 doelstelling zal in bepaalde gebieden, dicht bij natuurterreinen hoger moeten zijn.

Eerst 2 jaar later bood de regering een plan van aanpak "Startnotitie Nationaal Programma Landelijk Gebied" (NPLG) aan de Tweede Kamer met "richtinggevende stikstofdoelen" in de vorm van een landkaart met emissiereductiegebieden (zie hier de brief).

stikstof landkaart

 

 

 

Die voorstellen creƫerden heel veel onrust, in het bijzonder bij de agrariƫrs die via de landkaart moesten vernemen dat zij hun landbouwactiviteiten moeten stoppen of inkrimpen. Remkes werd als bemiddelaar tussen het kabinet en de boeren aangesteld. Lees hier de uitnodigingsbrief voor een gesprek tussen de verschillende partijen en het kabinet.

De resultaten van de bemiddelingspoging zijn neergelegd in het rapport "Wat wel kan. Uit de impasse en een aanzet voor perspectief."  Te downloaden via de brief van de regering d.d. 5 oktober 2022.
Lees hier de eerste reacties op dit plan (met dank aan de "Groene Ruimte").
 
Blijkens een nieuwsbericht van 14 oktober 2022 omarmt het kabinet de denklijnen en aanbevelingen uit het hierboven genoemde rapport van de heer Remkes.
Dit betekent dat er gewerkt wordt aan een korte termijn aanpak voor vergunningverlening en een landbouwakkoord met richtinggevende afspraken over de toekomst van de landbouw. Vervolgens worden in de gebiedsprocessen de puzzels gelegd om onder andere de natuurdoelen te realiseren. Voor de korte termijn ligt er prioriteit bij het legaliseren van de PAS-meldingen. Een eerste reactie van het kabinet op het rapport is naar de Tweede Kamer gestuurd.
In november 2022 komt ook een Kamerbrief met de landelijke doelstellingen in het kader van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) op het gebied van klimaat, water en natuur (zie hierboven).
 
De door het PBL voorgestelde Ecologische Autoriteit (zie hierboven) werd op 9 september 2022 door de ministerraad ingesteld. De uitvoering ervan is neergelegd bij de Commissie voor de Milieueffectrapportage. Zie hier het persbericht en een bijlage met vragen en antwoorden.
 
*) Stikstof is niet alleen een probleem voor de natuur maar ook voor de volksgezondheid. Meer hierover is hier te lezen.Zie ook wikipedia voor de achtergrond van de crisis.